Küchelscheid - Leykaul

Het grondgebied van de gemeente vormt aan zijn noordoostelijke deel de landsgrens met de Bondsrepubliek Duitsland. Zodoende zijn we een buurgemeente van de daar gelegen stadsgemeente Monschau.

Omdat de grensformaliteiten afgeschaft zijn, verloopt het grensverkeer niet langer via deze kleine dorpen. Geografisch gezien zonderen ze zich van de rest van de gemeente Bütgenbach (15 km afstand) en zelfs van de rest van het land af.

Küchelscheid en Leykaul vormen - aan Belgische zijde weliswaar - de logische voortzetting van het Duitse dorp Kalterherberg. Na de Tweede Wereldoorlog werden beide dorpen echter van elkaar gescheiden.

De beide dorpen liggen temidden een wondermooi landschap, uitgestrekte bossen en landschappelijk en ecologisch zeer waardevolle valleien, waaronder die van de riviertjes Rur, Schwarzbach en Breitenbach.

Een beetje verscholen en temidden ongerepte natuur ligt Camping Küchelscheid met ongeveer 100 standplaatsen.
Zelden hebben bewoners van een campingterrein - zoals hier het geval is - de kans om van zo dichtbij een natuurwonder te aanschouwen. Dit wonder heet de “Hoge Venen".

De oudste kaart

Das älteste übersichtliche Bild des Gebietes vermitteln uns die österreichischen Kabinettskarten, die in den 70er Jahren des 18. Jahrhunderts unter der Leitung des Kartographen Joseph von Ferraris entstanden sind.

Damals war dieser Landstrich des hohen Bütgenbach mit Ausnahme der Bachtäler mit Laubwald bedeckt. Wohnhäuser sind keine eingezeichnet, während jedoch auf der Leykauler Rurseite die Schiefersteingruben mit "Ardoisière" benannt werden.

Der begleitende Text der Ferraris-Karten, die man wohl als das erste zuverlässige Kartenwerk überhaupt bezeichnen könnte, lautet: on y trouve un moulin à eau pour les grains et une carrière d'ardoise, au nord est du Bois de 'Die Gemeinde'. Man findet also dort eine Wassermühle für Getreide und eine Schiefersteingrube im Nordosten des Waldes 'Die Gemeinde'.

Diese Schiefersteingruben haben dem Weiler zwischen Rur und Breitenbach den Namen 'Leykaul' gegeben.

Bezienswaardigheden

De Dinklerse exclave

Der Chefarzt des Luisenhospitals in Aachen, Dr. Dinkler, besaß auf Leykaul einen kleinen Gutshof und ein Wochenend- und Ferienhaus, im Volksmund "Dinklers Villa" genannt. Diese Liegenschaften wären normalerweise mit dem Weiler Leykaul und dem Kreis Malmedy Belgien zugefallen. Der Arzt muss aber ausgezeichnete Verbindungen zur Versailler Friedenskonferenz verfügt haben, denn es ist ihm gelungen, eine Exklave zu schaffen, so dass wenigstens seine Villa deutsch blieb, während der Gutshof mit Ländereien an Belgien abgetreten wurde!

Nach dem 2. Weltkrieg kam es an der deutsch-belgischen Grenze zu geringfügigen Korrekturen, die am 28. August 1958 offiziell vollzogen wurden. Dabei sollte vermieden werden, dass deutsche Staatsbürger die Nationalität wechselten. Nun war in den 30er Jahren auf der gegenüberliegenden Straßenseite das Haus Brandenburg erbaut worden, das auch ständig bewohnt wird, was aber bei Ferienhaus Dinkler nicht der Fall ist.

So wurden dann die Leykauler Straße und die Villa auf der Westseite belgisch, während Haus Brandenburg mit Bering bei Deutschland verblieb. Die Gemeinde Kalterherberg hat anschließend in großzügiger Weise einen Verbindungsweg von der Hauptstraße bis an das deutsche Wohnhaus gebaut.

Het kruis op de Hoge Venen

Op de Richelsley, een 80 m lang en tot 12 m hoog rotsconglomeraat uit het Devoon nabij Reichenstein, meer dan 400 miljoen jaar geleden gevormd, werd op 28 juli 1890 een enorm ijzeren kruis ingewijd. Pastoor Gerhard Joseph Arnoldy, van 1869 tot 1914 werkzaam in Kalterherberg en bouwer van de “Eifeldom" aldaar, liet het voor 800 goudmark op eigen kosten oprichten ter nagedachtenis van Stephan Horrichem, de “Apostel van de Hoge Venen". Horrichem was van 1639 tot 1686 prior van het Premonstratenzerklooster Reichenstein en onvermoeibaar in zijn hulpvaardigheid voor de lokale mensen in nood tijdens de 30-jarige oorlog.

Het Kruis op de Hoge Venen is 6 m hoog, 1338 kg zwaar en vast in de rots verankerd. 31 trappen leiden naar boven tot aan het kruis, waarin kruisvormige ornamenten zijn gesneden waarop stoutmoedige jongeren vroeger omhoog klauterden om, gelegen op de dwarsbalk, tot ver in het landschap rond Monschau te kunnen turen. Bij de renovatie in 1959 werden de openingen van binnenuit met ijzeren platen versperd.

In de natuurlijke rotsnis hebben de mensen uit Kalterherberg op 9 september 1894 ter ere van het zilveren priesterjubileum van pastoor Arnoldy een Mariabeeld opgericht. Vandaag is dit nog altijd de bestemming van stille pelgrims of van processies.

In de middeleeuwen lag de Richelsley aan een zeer drukke handels- en pelgrimsroute die van noord naar zuid doorheen het land liep. Van het midden van de 15de tot in de 18de eeuw trokken hier de wagencolonnes van de koperslagers uit Aken en Stolberg naar Parijs voorbij. Het Kruis op de Hoge Venen is bekend geworden door de gelijknamige roman van Clara Viebig.

Al heel lang is het Kruis een landmark voor het gebied tussen Kalterherberg en Mützenich.

Het gehucht Ruitzhof

Op een klein half uurtje rijden van de kerk in Kalterherberg ligt in westelijke richting achter de grensovergang Küchelscheid de exclave Ruitzhof.